TANZANIA
Zjednoczona Republika Tanzanii (w suahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) leży we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim i zajmuje obszar około 948 tys. km2 zamieszkany przez około 36,7 mln ludzi. Do Tanzanii należą wyspy: Zanzibar, Pemba i Mafia oraz kilka mniejszych. Stolicą jest miasto Dodoma, jednak siedzibą rządu jest Dar es Salaam – dawna stolica Tanzanii. Jezyki urzędowe to suahili i angielski.
Zjednoczona Republika Tanzanii powstała w 1964 roku z połączenia Tanganiki (niepodległej od 1961) i Zanzibaru (niepodległego od 1963). Prezydentem Tanzanii został dotychczasowy prezydent Tanganiki, Julius Nyerere, jednym z 2 wiceprezydentów — ówczesny prezydent Zanzibaru, A. Karume (po jego zamordowaniu 1972 — A. Jumbe). Pierwszą, tymczasową konstytucję proklamowano w 1965 r.. Rządy w obu częściach państwa sprawuje jedna partia — Afrykański Narodowy Związek Tanganiki (TANU).
Grupy etniczne: Afrykańczycy 99% (Nyamwezi, Sukuma, Swahili, Hehe, Bena, Mahonde).
Religie: chrześcijaństwo wyznaje ok. 45% mieszkańców, islam - ok. 35%, tradycyjne wierzenia afrykańskie - ok. 20%.
WARUNKI NATURALNE
Większą część Tanzanii zajmuje rozległy płaskowyż Uniamwezi (wys. 900–1500 m n.p.m.), rozcięty rowami tektonicznymi, należącymi do systemu Wielkich Rowów Afrykańskich. W obrębie rowów wznoszą się wysokie masywy górskie, przeważnie wulkaniczne: Kilimandżaro (5895 m n.p.m., najwyższa góra w Afryce), Meru (4565 m), Rungwe (2960 m n.p.m.). Wzdłuż Oceanu Indyjskiego ciągnie się pas nizin. U wybrzeży miejscami występują rafy koralowe. Wyspy nizinne, zbudowane z wapieni koralowych.
Największe jeziora Tanzanii to: Tanganika, Niasa oraz Jezioro Wiktorii. Krajobraz to przede wszystkim sawanny, w dolinach rzek skrawki lasów wiecznie zielonych, na wybrzeżu namorzyny (lasy mangrowe). Na południu i zachodzie znajdują się widne lasy zrzucające liście w porze suchej (miombo), w górach do wys. 2900 m n.p.m. lasy wiecznie zielone, a do wysokości 4000 m n.p.m. subalpejskie zarośla. Powyżej 4000 m n.p.m. występują osobliwe rośliny afroalpejskie, czyli zbliżone do rosnących w Alpach, ale występujące wyłącznie w Afryce.
W Tanzanii znajdują się liczne rezerwaty i parki narodowe: Serengeti, Tarangire, Mikumi, Lake Manyara, Mt Kilimanjaro, Ngorongoro, Mikumi i wiele innych. Największy, Serengeti, wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody UNESCO.
KLIMAT
Tanzania ma klimat podrównikowy: suchy na płaskowyżu, a wilgotny na wybrzeżu i na wyspach oraz w wyższych piętrach gór.
Na północy kraju występują dwie pory mokre (kwiecień-maj oraz listopad-grudzień), na pozostałym obszarze pora deszczowa trwa od kwietnia do maja.
Średnie temperatury Tanzanii (w °C)
I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
31° 31° 28° 27° 26° 25° 19° 19° 19° 25° 27° 28°
SZCZEPIENIA I ZDROWIE
Obowiązkowe jest szczepienie na żółtą febrę - tanzańscy urzędnicy mogą sprawdzać zaświadczenie na granicy. W Warszawie można się zaszczepić w Sanepidzie (róg Chłodnej i Żelaznej) lub w poradni chorób tropikalnych szpitala przy ul. Wolskiej.
W Tanzanii występuje malaria, zwłaszcza jej groźna odmiana - malaria mózgowa. Niebezpieczeństwo zachorowania pojawia się zwłaszcza w porze deszczowej, czyli w kwietniu i maju. Pozostałe, suche miesiące są dosyć bezpieczne. Przed malarią można się zabezpieczyć przyjmując leki profilaktyczne. Dostępnych jest wiele środków, ale jeden, ze względu na silne działanie i skutki uboczne, stanowczo NIE jest wskazany w przypadku nurkowania. Odradzamy LARIAM, szwajcarskiej firmy La Roche. Bardzo skuteczny i polecany jest MALARONE. Kurację należy rozpocząć 2 dni przed wyjazdem i kontynuować jeszcze 1 tydzień po powrocie. Należy przyjmować 1 tabletkę dziennie.
Kliknij tu, aby uzyskać wiecej informacji o Malarone.
Zalecamy picie butelkowanej wody mineralnej, którą można kupić wszędzie. Woda w kranach na Zanzibarze jest bezpieczna dla zdrowia, jako że dowozi się ją ze źródeł głębinowych w środku wyspy. W Tanzanii lepiej nie pić wody z kranu, a wyłącznie butelkowaną wodę mineralną.
WIZA
Obywatele polscy otrzymują wizę turystyczną, ważną do 3 miesięcy, na granicy, przy wjeździe do Tanzanii. Wiza kosztuje 50 USD. Najbliższa polska ambasada znajduje się w Dar es Salaam.
PIENIĄDZE
Miejscową walutą jest szyling tanzański (Tsh) 1 USD = 1200Tsh+. Można również płacić w dolarach. Na Zanzibarze są dwa bankomaty, oba w mieście Stone Town. Istnieją też punkty, gdzie można pobrać pieniądze z karty kredytowej, np. w Mtoni Marine Center (6% prowizji), niedaleko Stone Town. Większość kantorów i banków wymienia czeki podróżne. Karty płatnicze przyjmowane są jedynie w lepszych restauracjach i w sklepach dla turystów.
Pieniądze można wymieniać bez większego problemu. UWAGA: nigdzie nie są akceptowane stare banknoty dolarowe z tzw. „małymi głowami”! DRUGA UWAGA: najlepszy kurs uzyskamy wymieniając banknoty po 50 i 100 dolarów. Niższe nominały oznaczają nieco niższy kurs wymiany. Niemniej... TRZECIA UWAGA: Niemniej, dobrze mieć przy sobie trochę dolarów w niskich nominałach na codzienne wydatki. UWAGA CZWARTA: Tanzańczycy zdecydowanie chętniej przyjmują dolary niż euro. I UWAGA PIĄTA: złote polskie mogą się okazać stosunkowo mało przydatne.
PRĄD – 220 V, wtyczki angielskie. Konwertery do wtyczek angielskich, zwane też przejściówkami, można kupić w miastach na miescu.
CO ZABRAĆ?
Na pewno przydadzą się lekkie ubrania, krem do opalania z wysokim filtrem, okulary przeciwsłoneczne i czapka od słońca. Warto też zaopatrzyć się w spray na komary, najlepiej jeszcze przed wyjazdem. Planując wyprawę na safari lub/i Kilimandżaro koniecznie trzeba pamiętać o cieplejsze ubraniach - no i zabrać je ze sobą. Z kolei krater N’Gorongoro znajduje się na wysokości 3600 m n.p.m. i w nocy jest tam chłodno; warto wtedy mieć pod ręką sweter czy bluzę. Na Kilimandżaro, na wysokości blisko 6000 m n.p.m., temperatura spada poniżej zera, zatem przyda się strój przypominający o nadchodzącej zimie. Trzeba też mieć dobre buty trekkingowe. Na safari buty trekkingowe nie są potrzebne.
PRZELOTY
Z Europy do Tanzanii bezpośrednio latają linie British Airways, KLM, Swiss i Kenya Airways. Docierają do Dar es Salaam .
W tej chwili najlepsze połączenie ma KLM, który przy współpracy z Kenya Airways lata na Zanzibar. Samoloty KLM-u lądują także na lotnisku Kilimandżaro w północnej Tanzanii, a wysiadający w tym miejscu mogą później pójść na trekking na Kilimandżaro lub/i udać się na safari w Serengeti i N'Gorongoro.
Obecnie najkorzystniejsze połączenia ma KLM. Pośredniczymy w rezerwowaniu biletów KLM-u. Jeżeli życzą sobie państwo sprawdzić loty, to zapraszamy na stronę KLM.
ZANZIBAR
Zanzibar jest autonomiczną częścią republiki Tanzanii. Ma 130 km długości oraz 50 km szerokości i leży kilkadziesiąt kilometrów od wybrzeży wschodniej Afryki, na Oceanie Indyjskim, 7 stopni na południe od równika.
Zanzibar jest archipelagiem składającym się z dwóch dużych wysp i kilku mniejszych wysepek. Te większe to Unguja (Ungudźa), zwana potocznie Zanzibarem i Pemba, położona 55 km na północ od Unguji. Unguja jest popularniejszym kierunkiem i ma znacznie lepszą infrastrukturę turystyczną. Tutaj też znajdują się stolica wyspy – Stone Town oraz lotnisko międzynarodowe. Natomiast Pemba jest wyspą dziką, trudniej dostępną, porośniętą gęstą dżunglą.
Przez stulecia Zanzibar żył z handlu. Przyjeżdżali tu kupcy z Bliskiego Wschodu, Indii, Afryki, czy także z Europy. Do lat 60-tych XX wieku był niezależnym sułtanatem. Większość Zanzibarczyków wyznaje islam - w bardzo łagodnej i przyjaznej formie. Językiem urzędowym jest suahili. Dzisiaj Zanzibar znany jest głównie z uprawy goździków i innych przypraw. Przyciąga naturalnymi urokami - nie jest to jednak miejsce typowo turystyczne. Wciąż urzeka prostotą i odmiennością.
NUNGWI I OKOLICE
Nungwi, gdzie mieszczą się baza nurkowa i nasz dom, to nastrojowa wioska rybacka na północnym cyplu Zanzibaru, 60 km od Stone Town. Dzięki turystom wioska dynamicznie się rozwija, niemniej miejsce jest kameralne, wciąż nie zatłoczone i panuje tu urocza, przytulna atmosfera. Trzydziestometrowe palmy górują nad chatkami o dachach z liści palmowych i białymi, czystymi plażami, otoczonymi niewielkimi skałkami. Wzdłuż plaży rozlokowało się kilka restauracji podających dania z owoców morza oraz barów, w których kwitnie życie nocne. W wiosce jest klinika i kilka sklepów sprzedających podstawowe artykuły. Jest też kilka kawiarenek internetowych, można bez przeszkód zadzwonić do Europy, działają polskie telefony komórkowe.
Do gości z Europy mieszkańcy Nungwi odnoszą się bardzo przyjażnie. Większość miejscowych zajmuje się rybactwem. O zachodzie słońca można obserwować tradycyjne, drewniane łodzie dhow, powracające z morza. Rybacy chętnie sprzedają świeże ryby turystom oraz restauracjom serwującym codziennie morskie przysmaki. Życie w Nungwi toczy się nie w rytmie zegarków, ale przypływów oraz wschodów i zachodów słońca. To miejsce, by schować się przed cywilizowanym światem i zapomnieć o miejskiej rzeczywistości.
STONE TOWN
To stolica Zanzibaru, miasto słynne w przeszłości z handlu niewolnikami. Przybywali tu przez stulecia handlarze z Indii, kupcy arabscy, afrykańscy oraz europejscy. Warto zapuścić się w wąskie uliczki i zakamarki starówki, by poczuć atmosferę sprzed wieków. W Stone Town można zrobić świetne zakupy, zjeść dobry posiłek w jednej z wielu lokalnych knajpek i podziwiać różnorodność kultur, tworzących wyjątkowy klimat wyspy. Jednodniowa wycieczka do miasta wystarcza, żeby sporo zobaczyć, pospacerować w labiryncie wąskich uliczek i potargować się w sklepach. Droga z Nungwi do Stone Town zajmuje półtorej godziny.
Atrakcji miasta to:
• wieczorny targ z owocami morza i rybami w Forodhani Gardens, gdzie na licznych straganach przyrządza się pyszne i tanie dania, głównie z grilla. Można tu zjeść kraba, langustę, krewetki, kalmary, marlina, spróbować rekina czy barakudy.
• katedra katolicka, wybudowana na miejscu dawnego targu niewolników.
• starówka o wąskich uliczkach i wysokich kamienicach z przepięknymi, rzeźbionymi drzwiami. Zwyczaj rzeźbienia drzwi przywieźli na Zanzibar Hindusi parę wieków temu i szybko się on tu przyjął.
• targ z rybami, mięsem i warzywami, zwany Darajani (Daradżani) Market. Zapach targu może nie przypomina Chanel no.5, niemniej miejsce jest niezwykle ciekawe: barwne, tłoczne i hałaśliwe. Rozmaite owoce i jarzyny, często nieznane Europejczykom, przyprawy oraz morskie stworzenia nierzadko imponujacych rozmiarów, robią duże wrażenie.
PRAKTYCZNE RADY DLA OSÓB WYBIERAJĄCYCH SIĘ Z NAMI NA ZANZIBAR:
KOMUNIKACJA ZE ŚWIATEM
Polskie telefony komórkowe działają na wyspie bez kłopotu. Miejscowa karta SIM kosztuje 5 USD, a minuta rozmowy z Polską 1,5 USD. Internet dostępny jest w Stone Town, a także w Nungwi w kompleksie Amana, w Baobab bungalows, we wsi w kafejkach internetowych i u nas w domu.
KUCHNIA
Specjalnością Zanzibaru są ryby i owoce morza, dostępne wszędzie, zawsze świeże i różnorodne. Na Zanzibarze, zwanym też wyspą przypraw, rośnie właściwie wszystko to, co rosło tam tradycyjnie i co zostało sprowadzone na przestrzeni wieków przez kupców z Azji Mniejszej, Indii oraz Europy. Rozmaitość ziół, korzeni i owoców jest ogromna, choć dostępność poszczególnych produktów zależy od sezonu.
W Nungwi i sąsiedniej wiosce Kendwa jest sporo restauracyjek i barów, podobnie jak w Stone Town. Większość z nich oferuje zarówno dania miejscowe, jak i kuchni europejskiej. Te ostatnie często z lokalnym kolorytem. Średnia cena posiłku w przeciętnej restauracji wynosi ok.5-10 USD, w drogiej - nie więcej niż 20-25 USD. Piwo kosztuje 1,5 -2 USD, butelka wina z RPA - ok. 10 -15 USD, drink w barze - kilka dolarow, butelka wody mineralnej w sklepie - 50 centów.
POGODA I KLIMAT
Zanzibar jest typowo tropikalną wyspą. Oznacza to, że klimat jest gorący i bardzo wilgotny. W ciągu dnia temperatura powietrza sięga często 35º C. Średnia temperatura wody nie spada poniżej 25º C, a często wynosi 29-30º C.
Pora deszczowa przypada na kwiecień i maj, ale opady zdarzają się także sporadycznie w pozostałych miesiącach, zwłaszcza w październiku.
W grudniu, styczniu i lutym wieje północny monsun, zwany kaskazi, w czerwcu natomiast - południowy, zwany kusi.
CO ZABRAĆ?
Prosimy zerknąć na część CO ZABRAĆ ? dotyczącą Tanzanii.
SZCZEPIENIA I ZDROWIE
Prosimy zerknąć na część SZCZEPIENIE I ZDROWIE dotyczącą Tanzanii.Odnośnie malarii możemy przypomnieć tylko, że w Nungwi jest mała klinika, w której można od ręki zrobić testy na malarię i w razie zachorowania natychmiast rozpocząć leczenie.
PIENIĄDZE
Prosimy zerknąć na część PIENIĄDZE dotyczącą Tanzanii.
WIZA
Prosimy zerknąć na część WIZA dotyczącą Tanzanii.
PRZELOTY
Większość informacji znajdą państwo w części PRZELOTY dotyczącej Tanzanii. Niemniej chcemy dodać, że jeżeli wybierają się państwo na północne safari Serengeti i N'Gorongoro, to warto rozważyć przylot na lotnisko Kilimandżaro (JRO), a powrót z Zanzibaru (ZNZ).
Z Dar es Salaam na Zanzibar leci się 15-20 minut. Lotnisko krajowe w Dar znajduje się tuż obok międzynarodowego, samoloty startują średnio co godzinę. Przelot w jedną stronę kosztuje ok.70 USD, plus 5 USD opłaty lotniskowej, razem ok. 75 USD. Z Dar es Salaam na wyspę można też dopłynąć promem. Podróż kosztuje 35 USD i trwa około trzech godzin. Za taksówkę z lotniska w Dar es Salaam do portu trzeba zapłacić mniej więcej 15 USD.
CO ROBIĆ A CZEGO NIE?
- NIE NALEŻY chodzić w kostiumach kąpielowych po wiosce i w miasteczku, bo to może byc potraktowane jako obraza miejscowej kultury i tradycji powiązanej mocno z islamem. Za skutki obrazy wynikłej z publicznego pokazywania się w zbyt skąpym stroju nie odpowiadamy.
- NIE NALEŻY samotnie chodzić w nocy po Stone Town.
- NIE NALEŻY dac się naciagac tzw. „beach boys”, czyli mężczyznom, którzy oferuja wszelkiego typu usługi i towary nie zawsze z dobrymi intencjami.
- WARTO zachować spokój, gdy coś zajmuje wiecej czasu niż w Europie. Stare przysłowie tanzańskich pszczół mówi „ Europejczycy mają zegarki, a Afrykańczycy maja czas”.
- WARTO korzystać wyłącznie z taksówek z licencją państwową. Są one oznaczone napisem TAXI. ODRADZAMY autostop.
- WARTO zamawiac posiłek zanim się okrutnie zgłodnieje, bo czas oczekiwania może byc zaskakująco długi.
- Lepiej unikać samotnych spacerów i zostawiania podręcznego bagażu na plaży na odcinku Nungwi-Kendwa
- Dzieciom można dawać cukierki, ale pieniądze ośmielają je do żebrania.
PRĄD – 220 V, wtyczki angielskie, podobnie jak w całej Tanzanii. Przejściówki do wtyczek angielskich można kupić w Stone Town.
PODSTAWOWE ZWROTY W SUAHILI
jambo [wymawiane dżambo] – cześć, dzień dobry; odpowiadamy - jambo
mambo – cześć; odpowiadamy - poa, czyli w porzadku.
nzuri – dobrze, ładnie
sinzuri – nie dobrze, nie ładnie
kwaheri [wym. kuaheri] – do widzenia
badai – na razie
jina (dźina] lako nani – jak masz na imię ?
wapi [uapi] – gdzie jest?
kwanini [kuanini] – dlaczego ?
kweli [kueli ] – naprawdę ??
sawa [saua] – OK, dobra
hakuna matata, hamna shida [szida] , hamna matatiso, hamna kashesh [kaszkesz] – nie ma problemu, nie sprawy
duka – sklep
nyumbani – dom
mimi – ja
wewe [ueue] – ty
barabara – droga
chakula [ciakula] – jedzenie
maji [madźi] – woda
tafadali – poproszę
si fa hamu – nie rozumiem
sigilisa – słuchaj
samahani – przepraszam
fundi – majster lub fachowiec
polisi – policja
samaki – ryba
nyama [niama] – mięso
wali [uali] – ryż
bei ghani lub shilingi [silingi] ngapi – ile kosztuje?
kubwa [kubua] – duża/dużo/duży,
kidogo – mało/mała/mały
sana – bardzo; nzuri sana - bardzo dobrze
nakupenda wewe [ueue] – kocham cię
bass – koniec, przestań
ssante – dziekuję
leo – dzisiaj
kesho [keszo] – jutro
labda - może
